Denemeler

Türkiye Cumhuriyeti SSCB ilişkileri (Cumhuriyetin ilk yılları)
Okunma: 67
Furkan Sezen - Mesaj Gönder


1917'deki Ekim Devrimi sonrasında kurulan Sovyetler Birliği dünyadaki işçi sınıfı mücadelelerine destek vermiş, bununla birlikte sömürgeci ve emperyalist saldırılara karşı mücadele etmiştir.---Ekim devrimi ile Rusya'daki çarlığa son veren yönetim 3 Mart 1918 tarihinde Brest–Litowsk Antlaşması ile 1. Dünya savaşından çekildiğini ilan eder.
Ekim Devrimi sonrasında Sovyetler'de karşı-devrimci iç savaş yaşanırken aynı yıllarda Anadolu'da Kurtuluş savaşı verilmektedir. Bu dönemlerde yeni kurulan Sovyetler, Batılı devletler ile savaşan Türkiye heyeti ile diplomatik ilişkiler geliştirir ve Türkiye'ye para ve silah yardımı gönderir.---26 Nisan 1920 tarihinde Mustafa Kemal'in Ankara Hükûmeti adına yaptığı diplomatik ilişkilerin kurulması teklifi, 2 Haziran'da Sovyet Rusyası Dış İşleri Halk Komiseri Georgiy Çiçerin tarafından olumlu yanıtlanır. Büyük Millet Meclisinin resmen tanınması anlamına gelen bu cevap mektubu ile 2 Haziran 1920 Sovyetler Birliği ile Türkiye arasındaki diplomatik ilişkilerin kuruluş tarihi olarak sayılır.---16 Mart 1921'de Moskovada yapılan görüşmeler sonucunda Türkiye-Sovyet Rusya Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması imzalanır. Bu anlaşmaya göre Sovyetler Birliği, Büyük Millet Meclisini ve Meclisin seçtiği hükümeti Türkiye'nin yasal hükümeti olarak tanıdığını açıklar. Ayrıca Türkiye'nin Çarlık Rusya'sına olan mali yükümlülükleri ortadan kaldırılır. Böylece yeni kurulan Sovyetler Birliği de uluslararası alanda ilk antlaşmasını yapmış olur. Türkiye, doğusundaki savaşı ve sınır düzenlemelerini sonuçlandırarak bütün gücünü Batıya çevirir.---1922 Mart–Nisan aylarında, Büyük Taarruz hazırlıklarının yapıldığı dönemde, Mustafa Kemal'in daveti üzerine Rusya Büyükelçisi S. İ. Aralov, Sovyet Askerî Ataşesi K. K. Zvonaryev ve Azerbeycan'ın ilk Temsilcisi İbrahim Abilov Kuvvay-i Milli birliklerini ziyaret eder.---Sovyet resmî verilerine göre 1920-1922 yıllarında limanlar üzerinden Türkiye'ye 39.000 tüfek, 327 makinalı tüfek, 54 top, 63 milyon fişek, 147.000 top mermisi, doğu sınırlarından ise 1918 yılında eski Rus Ordusunun bıraktığı askerî malzeme sevkedilmiştir.
1921 yılında "Jivoy" ve "Jutkiy" adlı iki avcı botu hibe edilmiştir. Sovyet Hükümeti, Ankara'daki iki barut fabrikasının kurulmasında yardımcı olup fişek fabrikası için gerekli teçhizat ve hammadde sağlamıştır. Bunun yanı sıra 1920 yılında Müsteşar Y.Y.Umpal - Angarskiy başkanlığındaki Sovyet diplomatik misyonu, Moskova görüşmeleri sırasında Türk tarafına vaadedilen 200 kilo külçe altını TBMM temsilcilerine teslim etmiştir.
M. V. Frunze, kimsesiz gazi çocukları için bir yetimhanenin kurulması amacıyla Trabzon'da Türk makamlarına 100.000 altın Ruble vermiştir. S. İ. Aralov Nisan 1922'de seyyar basımevi ve sinema teçhizatının alınması için Türk ordusuna 20.000 Lira hibe etmiştir. Aynı zamanda birkaç parti silah teslim edilmiştir. 3 Mayıs 1922 tarihinde S. İ. Aralov, 1921 Antlaşması'nın imzalanması sırasında vaadedilen 10 milyon altın Ruble tutarının son dilimi olan 3,5 milyon altın Ruble'yi Türk Hükümetine teslim etmiştir.---29 Ekim 1923 tarihinde Büyük Millet Meclisi Türkiye'de Cumhuriyet ilan etmiştir.
SSCB Merkez Yürütme Komitesi Başkanı M.İ.Kalinin'in göndermiş olduğu 31 Ekim 1923 tarihli telgrafta şöyle deniliyordu; "Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği'nin halkları ve Hükümeti adına ... Türkiye Cumhuriyeti'nin ... ilan edilişi münasebetiyle kardeş Türk halkı ve dost Türkiye Hükümeti'ni sıcaklıkla selamlıyorum. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'na seçilmeniz münasebetiyle Sizi, Ekselanlasları Mareşal Gazi Mustafa Kemal Paşa, kutluyor, Şahsınızda Türk halkının kahramanca yürütülen mücadelesinin seçkin önderi ve Türk halkı'nın seçtiği dost Türk Hükümeti'nin Başkanını selamlıyoruz. Türkiye ve SSCB'nin halkları ve hükümetleri arasındaki sarsılmaz dostluk bağlarının giderek daha sağlamlaştırılacağı ve iki devletin refah içinde gelişmesine katkıda bulunacağı kesin inancımı taşımaktayım."---17 Aralık 1925'te Türkiye ve Sovyetler Birliği arasında Paris'te "Tarafsızlık ve Saldırmazlık Antlaşması" yapılır.
Antlaşmaya göre, taraflar birbirine saldırmayacak, taraflardan biri saldırıya uğradığı takdirde öteki tarafsız kalacaktı. Bu antlaşma her iki ülkenin de imzaladığı ilk saldırmazlık anlaşması olması nedeniyle de ayrıca önemlidir.
17 Aralık 1929 tarihinde ise 1925'te imzalanmış olan Türk-Sovyet Dostluk ve Saldırmazlık Paktı yapılan ek bir protokolle iki yıllığına daha uzatılır.---8 Ağustos 1928'de açılışı yapılan Taksim Meydanındaki anıt Sovyet Rusya ile Türkiye Cumhuriyeti ilişkilerine verilen önemin en belirgin örneğidir. Milli Kurtuluş Hareketinin kahramanları ile aynı safta tasvir edilen Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti’nin Tam Yetkili Temsilcisi S.İ.Aralov’un figürünün yer alması Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye'ye yapılan Sovyet yardımına duyulan minnettarlığın bir sembolüdür..



Furkan Sezen



Yorumlar (0)

İçeriği Paylaş

Arkadaşını davet et
Adınız Soyadınız:
Arkadaşınızın e-mail adresi:

Popüler Yazarlar
   YazarPuan
1 .. .. 6656
2 Firari Fırtına 4666
3 Mustafa Ermişcan 4159
4 Hasan Tabak 3812
5 Nermin Gömleksizoğlu 3420
6 Ömer Faruk Hüsmüllü 3359
7 Uğur Kesim 3237
8 Sibel Kaya 3126
9 Enes Evci 2811
10 Eyyup Akmetin 2549

Bu Nedir? - En Popüler 100 Yazar




Özgür Roman

Romanlar- Hikayeler - Denemeler - Senaryolar - Çocuk Kitapları - Şiirler - Günlükler - Yazarken - Röportajlar - Forum - Biz Kimiz? - RSS

Çevrimiçi Kullanıcı Sayısı:823 
 Özgür Roman üyelik sözleşmesi için tıklayınız 

© Özgürroman 2008 - 2011 - info@ozgurroman.com