Denemeler

Kapitalist yamyamlık
Okunma: 131
Furkan Sezen - Mesaj Gönder


Kapitalist yamyamlık
Bu kriz ve kıyamet döngüsü kapitalizmin alâmeti farikası. John Bellamy Foster’ın dediği gibi, “Kapitalizmin en arsız ekolojik yıkım esnasında birikim yapma, (örneğin atık yönetme endüstrisinin gelişimi yoluyla) çevresel bozulmadan kâr elde etme ve dünyayı hem insan toplumu hem de dünyadaki canlı yaşamın büyük bölümü için geri dönülemez noktaya varıncaya kadar yok etmeye kapasitesini küçümsememeliyiz.”[10]

David Harvey, “sermayenin çevresel felaketler ortasında dolaşım ve birikimini sürdürmesi pekâlâ olasıdır” derken aynı hususa işaret eder. “Çevresel felaketler ‘felâket kapitalizminin’ bolca kâr etmesi için çok sayıda fırsat yaratıyor. Korunmasız ve kırılgan toplulukların açlıktan kırılması ve büyük ölçekli habitat yıkımları sermaye için (bunlar isyan ve devrimlere yol açmadıkça), tam da dünya nüfusunun önemli bir bölümü her nasılsa lüzumsuz ve harcanabilir addedildiğinden illa sorun teşkil etmeyecektir. Sermaye kâr arayışında insanları ortadan kaldırmaktan hiçbir zaman çekinmemiştir.”[11] Sermaye varlığını sürdürmek, kendi kendini yeniden üretmek için zaruri olan koşulları hiçbir çaba sarfetmeden, hiçbir “bedel” ödemeden elde etme eğilimindedir. Atmosferin sera gazı salımını soğurma kapasitesi de işe koşulacak sağlıklı bedenlerin teşekkülü de bu koşullar arasındadır. “Sermaye bu koşullar olmadan yaşayamıyorsa da mantığı onu bunlardan vazgeçmeye sürükler.” Çünkü bu koşulların “bedelini” üstlenmeye kalkışması kârından vazgeçmesi anlamına gelir. Bu nedenle de “birikimi tehlikeye atmaktansa sistemin kendi varoluş koşullarını yamyam misali yemesi evladır!”[12]

Dolayısıyla, kapitalizm güçlü bir karşı basınçla karşılaşmadığı takdirde pekâlâ yerküreyi tahrip etmeye devam edebilir ve sonuçta tüketilmiş bir Dünya olmaksızın da yaşayabileceği kaçış yolları bulabilir. Jeff Bezos’tan Elon Musk’a dünyanın en zenginlerinin kafayı uzayın kolonizasyonuna takmış olması “manidar” değil mi? Ian Angus, “herhangi bir şey onu durdurmazsa sermaye sonsuza kadar genişlemeye çalışır; ancak Dünya sonsuz değil” derken haklıdır elbette.[13] Ancak Dünya’nın sınırsız olmayışı kapitalizmin sınırsız genişleme eğilimine pekâlâ engel olmayabilir. Felaket komünizmi Sovyet yazar Andrey Platonov, 1934’te, “SSCB’nin olmadığı bir dünya, kaçınılmaz bir biçimde kendi kendini gelecek yüz yıl içerisinde ortadan kaldıracaktır” diye yazıyordu. Platonov aslında tam da günümüzü, devrimin geri çekildiği koşullarda serpilen kapitalist yıkım olasılığını tarif ediyordu. Kapitalizmin alternatifsiz kalışı, onun imhacı-cinai itkilerini bütünüyle dizginsiz bırakmış durumda.

Bu koşullarda felâket, “bir başka dünya” mücadelesinin merkezi bir alanı olmak zorunda. Yirminci yüzyılın büyük felaketlerinin, yaşanan o devasa hayal kırıklıklarının akabinde komünizmi yeniden düşünmek, onu bir kez daha somut bir ütopya haline getirmek, ancak geçmiş ve gelecek felâketlere dair bir duyarlılıkla mümkün. Yani “felâketin gölgesinde duran ya da enerjisini ve kahramanlığını felâket hipotezinden alan” bir tarih ve güncellik kavrayışıyla.[14]

İlerleme ve evrime iman, günümüzün komünizmi açısından dün olduğundan daha da büyük bir çıkmaz. Walter Benjamin’i hatırlayalım: Devrim artık “tarihin lokomotifi” filan değil. O trenin sonsuzca yenilenen felâketlere doğru gidişini durduracak bir imdat freni. Dolayısıyla, günümüzün komünizmi ister istemez bir felâket komünizmi olacak, Enzo Traverso’nun ifadesiyle, “yaşanan yenilgilere, daima eli kulağında olan felaketlere dair keskin bir duyguyla yüklü” olacaktır.[15]

Out of the Woods kolektifinin ifadesiyle, çağımızda, “ismine yaraşır her komünizm artık felâket komünizmi olmak durumundadır.”[16] Yani çağımızın devrimci pratiği, felaket ile normallik arasındaki yanıltıcı ayrıma dayanarak değil, kapitalist felaketin içinde, ona karşı ve onu aşmaya dönük olarak şekillenecektir. Platonov’un o basbayağı gerçekçi kehanetini boşa çıkarmanın tek yolu bu. [10] John Bellamy Foster, The Ecological Revolution Making Peace with the Planet, Monthly Review Press, New York, 2009, s. 206-7.
[11] David Harvey, Seventeen Contradictions and the End of Capitalism, Oxford University Press, New York, 2014, s. 249.
[12] Cinzia Arruzza, Tithi Bhattacharya, Nancy Fraser, %99 İçin Feminizm: Bir Manifesto, çev. Utku Özmakas, SelYayıncılık, İstanbul, 2019, s. 97-8.
[13] Angus, age, s. 115.
[14] Miguel Abensour, Ütopya Thomas More’dan Walter Benjamin’e, çev. Aziz Ufuk Kılıç, Versus Kitap, İstanbul, 2009, s. 89.
[15] Enzo Traverso, Geçmişi Kullanma Kılavuzu Tarih, Bellek, Politika, çev. Işık Ergüden, Versus Kitap, İstanbul,2009, s. 80.
[16] Out of the Woods Collective, Hope Against Hope Writings on Ecological Crisis, Common Notions, New York, 2020, s. 211. ( KAYNAK : BİRARTIBİR FORUM )                                 



Furkan Sezen



Yorumlar (1)
Furkan Sezen 1.07.2021 16:15
"Marx ve Engels Komünist Manifesto’da bir ara, “peki burjuvazi bu krizlerin üstesinden nasıl gelir” diye retorik bir soru sorup hemen cevabı yapıştırırlar: “Daha yaygın ve daha yıkıcı krizlerin yolunu açarak ve bu krizleri önlemenin yollarını tıkayarak."


İçeriği Paylaş

Arkadaşını davet et
Adınız Soyadınız:
Arkadaşınızın e-mail adresi:

Popüler Yazarlar
   YazarPuan
1 .. .. 6763
2 Firari Fırtına 4749
3 Mustafa Ermişcan 4245
4 Eyyup AKMETİN 3908
5 Hasan Tabak 3902
6 Nermin Gömleksizoğlu 3504
7 Ömer Faruk Hüsmüllü 3450
8 Uğur Kesim 3307
9 Sibel Kaya 3208
10 Enes Evci 2891

Bu Nedir? - En Popüler 100 Yazar




Özgür Roman

Romanlar- Hikayeler - Denemeler - Senaryolar - Çocuk Kitapları - Şiirler - Günlükler - Yazarken - Röportajlar - Forum - Biz Kimiz? - RSS

Çevrimiçi Kullanıcı Sayısı:680 
 Özgür Roman üyelik sözleşmesi için tıklayınız 

© Özgürroman 2008 - 2011 - info@ozgurroman.com